Postacie mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela

Dodano: 2009-03-05

Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce

Stopień dysfunkcji narządu ruchu zależy od rozległości organicznego uszkodzenia mózgu. Uszkodzenie może dotyczyć układu pozapiramidowego i piramidowego. Uszkodzenie układu pozapiramidowego dotyczy zwojów podstawy mózgu i prowadzi do powstania postaci dyskinetycznych m.p.dz. Postacie spastyczne m.p.dz. mogą być skojarzone z uszkodzeniami móżdżku.

Uszkodzenie układu piramidowego prowadzi do:

  • utraty kontroli ruchów dowolnych, co utrudnia lub uniemożliwia wykonywanie ruchów zamierzonych,
  • dominacji prymitywnych wzorców ruchowych z przewagą ruchów i ustawień zgięciowych,
  • nieprawidłowego napięcia mięśni: w 80% zwiększonego napięcia, w 10-20% obniżonego napięcia, lub zaburzonej siły i napięcia przeciwstawnych grup mięśniowych (dominacja zginaczy).

Wynikiem braku hamującego wpływu jąder podstawy mózgu jest wydłużenie czasu trwania odruchów prymitywnych okresu noworodkowego, np.: odruchu chwytnego który u zdrowych dzieci zanika do 4 miesiąca życia czy odruchu Moro który powinien zanikać ok. 6 miesiąca życia oraz innych.

Najczęstsze formy zaburzeń mięśniowych i patologicznych zachowań ruchowych to: spastyczność, atetoza, ataksja i sztywność.

  • Spastyczność charakteryzuje się wzmożeniem odruchów mięśni na rozciąganie, zależne od jego szybkości oraz wygórowaniem odruchów ścięgnowych spowodowanych uszkodzeniem motoneuronów ponadrdzeniowych (komórek nerwowych sterujących ruchem, obecnych w mózgowiu) Objawami towarzyszącymi są: wygórowanie głębokich odruchów na rozciąganie, obecność odruchów patologicznych oraz kloniczna odpowiedź wzajemnie antagonistycznych mięśni na rozciąganie występujące w postaci stopo – lub rzepkotrząsu (tj w postaci cyklicznych drgawek mięśni kończyn)
  • atetoza – ruchy mimowolne, nieregularne, powolne, które nasilają się podczas czynności zamierzonych, a zanikają podczas snu. Cechą charakterystyczną atetozy jest brak wygórowanych odruchów na rozciąganie oraz ich zmienność. Podłożem tych ruchów jest uszkodzenie jąder podstawy mózgu: ciała prążkowanego, gałki bladej i struktur korowych.
  • ataksja jest objawem uszkodzenia móżdżku, charakteryzuje się brakiem ruchów dowolnych i utratą czynności automatycznych. Występuje również drżenie zamiarowe (są to mimowolne, nierytmiczne ruchy zwykle o zmiennej amplitudzie, dotyczące głównie kończyn górnych i pojawiające się w czasie zbliżania kończyny do celu, z tendencją do nasilania w czasie wykonywanego ruchu), adiadochokineza (niezdolność wykonywania naprzemiennych ruchów, takich jak np. ruchy rękami (nawracanie i odwracanie), z zachowaniem odpowiedniego tempa), brak skoordynowanych działań mięśni synergistycznych i antagonistycznych.
  • sztywność jest wyrazem zaburzeń napięcia mięśniowego i zaawansowanych deformacji w obrębie mięsni. Zmniejsza elastyczność mięśni.