Lecznie mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela, Lek.Med.Rafał Piasek, Kliniczny Oddział Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej, z pododdziałem wczesnej rehabilitacji narządu ruchu u dzieci Szpital Wojewódzki nr 2 w Rzeszowie Dodano: 2009-04-29 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Tradycyjnie sposoby leczenia mózgowego porażenia dziecięcego podzielić można na bezoperacyjne i operacyjne. A.Leczenie bezoperacyjne 1. Metody rehabilitacyjne takie jak: metoda wzorców Glenna Domana i Carlo Delacato metoda integracji sensorycznej wg Jean Ayres metoda neurorozwojowa wg Bobathów metoda Vojty metoda neuromotorycznej terapii rozwojowej wg Rodolfo metoda terapii motorycznej według modelu francuskiego metoda ruchu rozwijającego wg Weroniki Sherbourne pedagogikę leczniczą wg Marii Montessori metoda nauczania kierowanego wg Andreasa Peto hipoterapia terapia z zastosowaniem sztuki medycznej program aktywności Christophera Knilla 2. Stosowanie a) leków doustnych i b) blokowania zakończeń nerwowo mięśniowych: a) benzodiazepiny – poprzez aktywację receptora GABAa (Receptory GABA to rodzaje receptorów błonowych, stanowiących tzw. kompleksy receptorowe.), zmniejsza się ilość odruchów monosynaptycznych (odruchy monosynaptyczne są przykładem odruchów bezwarunkowych, których realizacja odbywa się na poziomie rdzenia kręgowego, z wykorzystaniem tylko dwóch neuronów) i polisynaptycznych (odruchy polisynaptyczne są to odruchy rdzeniowe oraz odruchy z poziomu mózgowia. Receptor i efektor znajdują się wtedy w różnych narządach) baklofen – związek podobny strukturalnie do GABAb dantrolen – zwiększa uwalnianie jonów wapnia z komórek mięśniowych, co zmniejsza możliwość ponownej stymulacji mięśnia. klonidyna i tizanidyna– agoniści receptorów alfa2 adrenergicznych, zmniejszają ilość pobudzeń współczulnych tj. pochodzących z autonomicznie działającego układu nerwowego b) fenol powoduje denerwację poszczególnych mięśni tj. lokalne pozbawienie ich wpływu nerwu obwodowego toksyna botulinowa typu A – wstrzyknięta domięśniowo blokuje uwalnianie acetylocholiny w zakończeniach presynaptycznych tj. pomiędzy zakończeniem nerwu a mięśniem (Acetylocholina to organiczny związek chemiczny, który m.in. powoduje rozszerzenie...

Klasyfikacja mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Każda idealna klasyfikacja powinna być powtarzalna, czuła, specyficzna i mieć wartość prognostyczną. Zmieniający się w czasie obraz kliniczny oraz stan funkcjonalny chorych z m.p.dz. wynika ze swoistej ewolucji zaburzeń neurologicznych zachodzących u rosnącego dziecka. Utrudnia to przyjęcie właściwego podziału. Początkowe tendencje do klasyfikowania m.p.dz. z punktu widzenia neuroanatomopatologicznego ustępowały z czasem klasyfikacjom kliniczno –neurofizjologicznym obejmującym rodzaj patologii w mięśniach oraz rozkład topograficzny niedowładów. Współcześnie obserwowana jest tendencja do upraszczania klasyfikacji. Stosowane są dwie podstawowe klasyfikacje. Podział wg Ingrama z 1955r: 1.Obustronne porażenie kurczowe (diplegia) – (w stopniu -lekkim, umiarkowanym, ciężkim) niedowład kończyn dolnych niedowład 3 kończyn niedowład 4 kończyn 2. Porażenie połowicze ( hemiplegia) – (w stopniu – lekkim, umiarkowanym, ciężkim) lewostronne prawostronne 3.Obustronne porażenie połowicze ( hemiplegia bilateralis) 4.Zespół móżdżkowy 5.Zespół pozapiramidowy postać dystoniczna postać atetotyczna postać pląsawicza postać z częstymi zmianami napięcia mięśniowego 6.Postacie mieszane. Podział wg Hagberga (1984r): 1. Zespoły spastyczne: tetraplegia, diplegia, hemiplegia 2. Zespoły móżdżkowe: wrodzona ataksja 3. Zespoły dyskinetyczne: postacie atetotyczne ( choreoatetoza), postacie...

Diagnostyka mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce W celu uzyskania precyzyjnej diagnozy należy wziąć pod uwagę wyniki nowoczesnych badań neurodiagnostycznych. Wśród nich wyróżnia się: 1.techniki neuroobrazowania, dostarczające informacji o stanie anatomicznym Centralnego Układu Nerwowego, takie jak: ultrasonografia mózgu, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny 2.techniki neurofizjologiczne dostarczające informacji o czynności bioelektrycznej mózgu, takie jak: elektroencefalografia, wywołane pniowe potencjały słuchowe, wzrokowe oraz somatosensoryczne i elektromiograficzne. Ocena funkcjonalna dziecka z mpdJedną ze skal stosowanych do oceny funkcjonalnej jest GMFM (Gross Motor Function Measure), która składa się z badania kilku poziomów aktywności dziecka: pozycja leżąca i obroty – 17 funkcji ruchowych w pozycji leżącej na plecach, brzuchu oraz ruchów obrotowych siedzenie – ocena 20 funkcji wykonywanych w pozycji siedzącej czworakowanie i chodzenie na kolanach – ocena 14 funkcji wykonywanych w pozycji czworaczej pozycja stojąca – ocena 13 funkcji wykonywanych w pozycji klęku prostego i stojącej chodzenie, bieganie i skakanie – ocena 24 funkcji wykonywanych podczas chodzenia, wchodzenia po schodach, biegu i skoków GMFM jest skalą obiektywną, umożliwia ocenę zmian w funkcji dziecka oraz pozwala określić poziom rozwoju motorycznego dziecka . Bardziej przydatną klinicznie skalą jest Gross Motor Function Clasification System for Cerebral Palsy – subiektywna ocena możliwości funkcjonalnych dziecka Ocenia 5 poziomów lokomocyjnych: chodzenie bez ograniczeń funkcjonalnych chodzenie bez pomocy sprzętu ortopedycznego, ograniczenie poruszania się poza domem chodzenie przy pomocy sprzętu ortopedycznego samodzielność lokomocyjna przy użyciu sprzętu ortopedycznego ograniczona lokomocja nawet przy użyciu sprzętu ortopedycznego Oczywiście stosowanie tej skali jest dostosowane do wieku dzieci. Kolejnym narzędziem użytecznym do oceny patologii ruchu jest komputerowa analiza chodu. Analizuje ona ruchy kończyn i ich poszczególnych segmentów względem siebie...

Postacie mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Stopień dysfunkcji narządu ruchu zależy od rozległości organicznego uszkodzenia mózgu. Uszkodzenie może dotyczyć układu pozapiramidowego i piramidowego. Uszkodzenie układu pozapiramidowego dotyczy zwojów podstawy mózgu i prowadzi do powstania postaci dyskinetycznych m.p.dz. Postacie spastyczne m.p.dz. mogą być skojarzone z uszkodzeniami móżdżku. Uszkodzenie układu piramidowego prowadzi do: utraty kontroli ruchów dowolnych, co utrudnia lub uniemożliwia wykonywanie ruchów zamierzonych, dominacji prymitywnych wzorców ruchowych z przewagą ruchów i ustawień zgięciowych, nieprawidłowego napięcia mięśni: w 80% zwiększonego napięcia, w 10-20% obniżonego napięcia, lub zaburzonej siły i napięcia przeciwstawnych grup mięśniowych (dominacja zginaczy). Wynikiem braku hamującego wpływu jąder podstawy mózgu jest wydłużenie czasu trwania odruchów prymitywnych okresu noworodkowego, np.: odruchu chwytnego który u zdrowych dzieci zanika do 4 miesiąca życia czy odruchu Moro który powinien zanikać ok. 6 miesiąca życia oraz innych. Najczęstsze formy zaburzeń mięśniowych i patologicznych zachowań ruchowych to: spastyczność, atetoza, ataksja i sztywność. Spastyczność charakteryzuje się wzmożeniem odruchów mięśni na rozciąganie, zależne od jego szybkości oraz wygórowaniem odruchów ścięgnowych spowodowanych uszkodzeniem motoneuronów ponadrdzeniowych (komórek nerwowych sterujących ruchem, obecnych w mózgowiu) Objawami towarzyszącymi są: wygórowanie głębokich odruchów na rozciąganie, obecność odruchów patologicznych oraz kloniczna odpowiedź wzajemnie antagonistycznych mięśni na rozciąganie występujące w postaci stopo – lub rzepkotrząsu (tj w postaci cyklicznych drgawek mięśni kończyn) atetoza – ruchy mimowolne, nieregularne, powolne, które nasilają się podczas czynności zamierzonych, a zanikają podczas snu. Cechą charakterystyczną atetozy jest brak wygórowanych odruchów na rozciąganie oraz ich zmienność. Podłożem tych ruchów jest uszkodzenie jąder podstawy mózgu: ciała prążkowanego, gałki bladej i struktur korowych. ataksja jest objawem uszkodzenia móżdżku, charakteryzuje się brakiem ruchów dowolnych i...

Objawy mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Rozpoznanie m.p.dz. nastręcza duże trudności, tym większe im młodsze jest dziecko. Związane jest to z niedojrzałością Centralnego Układu Nerwowego i brakiem charakterystycznych objawów klinicznych schorzenia. Dla wczesnego rozpoznania m.p.dz. istotne znaczenie ma obserwacja dzieci z tzw. zagrożenia ciążowo–porodowego. Pierwsze objawy schorzenia mogą pochodzić z narządu ruchu, jak również z innych narządów lub układów. Pomocne w rozpoznaniu m.p.dz. są: błądzenie gałek ocznych, zez brak reakcji lub nadmierna reakcja na bodźce dźwiękowe zaburzenia czucia niepokój, zaburzenia snu trudności pielęgnacyjne przy ubieraniu, kąpieli tzw. „odgięciowe” ułożenie dziecka nadmiernie nasilony odruch ssania trudności w połykaniu trudności w karmieniu od pierwszego tygodnia życia. Do najwcześniejszych objawów ze strony narządu ruchu należą: reakcje kurczowe grup mięśniowych drżenie kończyn wyprostne odruchy mięśni karku i kręgosłupa (w skrajnych postaciach nawet tzw „opistotonus” – polegający na sztywnieniu kręgosłupa i wygięciu go łukowato ku tyłowi z głową odgiętą do tyłu) przywiedzeniowe ustawienie bioder, zgięciowe kolan, końskie stóp tj. krzyżowanie kończyn dolnych i ustawianie stóp w zgięciu podeszwowym przetrwanie poza określony czas odruchów fizjologicznych tj. zbyt długie utrzymywanie się odruchów typowych dla noworodka i niemowlęcia pojawienie się odruchów patologicznych klasyczna asymetria ułożenia tułowia i kończyn dolnych czynnościowa skolioza lędźwiowa (skolioza – skrzywienie kręgosłupa) kręcz szyi przykurcze przywiedzeniowo-rotacyjne barków tj. krzyżowanie kończyn górnych i ustawianie barków do wewnątrz przykurcz zgięciowy łokci, nadgarstków i palców rąk Ostateczne rozpoznanie m.p.dz. można ustalić dopiero pod koniec 1 roku życia, a nawet później, gdy objawy kliniczne są już utrwalone. Rozpoznanie nie jest kwestią jednorazowej wizyty u lekarza specjalisty a raczej rezultatem nawet kilkumiesięcznej obserwacji...

Przyczyny mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Przyczyny m.p.dz. są zwykle wieloczynnikowe i trudno jest dokładnie określić w jakim okresie życia pojawiło się uszkodzenie. Mimo częstszego monitorowania płodu i wzrostu liczby cięć cesarskich wykonywanych ze względu na zagrożenie dziecka, częstość m.p.dz. nie zmniejszyła się i od lat wynosi od 1,0 do 3,3 a według niektórych do 5,2 na 1000 żywo urodzonych w Polsce noworodków. Obserwuje się natomiast zmniejszanie częstości występowania ciężkich postaci m.p.dz.Biorąc pod uwagę czas działania czynnika szkodliwego, można podzielić przyczyny uszkodzenia Centralnego Układu Nerwowego (CUN) na 3 grupy: Uszkodzenia wewnątrzmaciczne – przyczyną są infekcje i wady Centralnego Układu Nerwowego, uszkodzenia toksyczne, płodowy zespół alkoholowy, czynniki dziedziczne i genetyczne, defekty enzymatyczne (nieprawidłowości związane z przyswajaniem kwasu foliowego) i zaburzenia przemiany materii, uszkodzenia komórki jajowej i plemnika przez promieniowanie jonizujące, abberacje chromosomalne (zaburzenie polegające na zmianie struktury lub liczby chromosomów), embriopatie (zaburzenie rozwoju zarodka zachodzące między 3. a 8. tygodniem po zapłodnieniu )i fetopatie (zaburzenie rozwoju powstające w okresie płodowym, tj. po 8. tygodniu ciąży) związane z zakażeniami wirusowymi, bakteryjnymi i pierwotniakowymi, niedotlenieniem i niedokrwieniem, a ponadto konflikt serologiczny w zakresie czynnika Rh i grup głównych A,B,O, niedobory witamin, kwasu foliowego i mikroelementów oraz cukrzyca. Uszkodzenia okołoporodowe – stany niedotlenienia i niedokrwienia jako następstwo urazów mechanicznych i/lub biochemicznych w przebiegu porodu związane z bezdechem, anomaliami łożyska, tonicznym skurczem macicy, krwawienia około – i śródkomorowe towarzyszące wcześniactwu, narkoza. Uszkodzenia poporodowe – urazy głowy, zapalenie opon mózgowych, zatory i zakrzepy naczyń mózgowych, uszkodzenia polekowe, niskie stężenie cukru we krwi i mózgu, drgawki gorączkowe. Podnosi się również znaczenie degradacji i chemizacji środowiska, zmianę trybu...