Stosowanie ortez i aparatów ortopedycznych w leczeniu dziecięcego porażenia mózgowego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela, Lek.Med.Rafał Piasek, Kliniczny Oddział Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej, z pododdziałem wczesnej rehabilitacji narządu ruchu u dzieci Szpital Wojewódzki nr 2 w Rzeszowie Dodano: 2009-04-29   Kategoria: Ortopedia Już za czasów Hipokratesa opisywano stosowanie ortez jako unieruchomienie i odciążenie złamań. Ambrose Pare (1510 -90) wydał książkę o ortezach, protezach i innych urządzeniach pomocniczych, zajmował się również modyfikacją obuwia na stopy końsko szpotawe. Nicholas Andre w połowie 18 wieku zajmował się korekcjami deformacji u dzieci używając do tego ortez. W kolejnych stuleciach ortezy stanowiły narzędzie tzw. ”nastawiaczy kości” Jednym z nich był Hugo Owen Thomas (1834-91), który skonstruował wiele ortez i protez używanych do dziś. Dopiero Winthrop Morgan Phelps, lekarz praktykujący w pierwszej połowie 20 wieku w Yale i Baltimore, zajął się dziećmi z m.p.dz, i choć był chirurgiem, proponował jako pierwszy używanie metody kontrolowania deformacji przy pomocy zaopatrzenia ortopedycznego, takiego jak szelki czy klamry. Na początku 20 wieku ortezy wykonywano ze skóry i metalu, co powodowało, że były ciężkie i niewygodne. Plastik wyprodukowano po II wojnie światowej, ale dopiero w latach 70-tych użyto go do wykonywania ortez i aparatów ortopedycznych. Obecnie do produkcji ortez wykorzystuje się włókna węglowe, które są materiałem maksymalnie lekkim. Nazwy ortez tworzone są od pierwszych liter nazw stawów, które te ortezy obejmują. I tak HKAFO (hip-knee-ankle-foot-orthosis) zabezpiecza wszystkie stawy kończyny dolnej. W praktyce ortezy typu HKAFO są traktowane i wykorzystywane jako pionizatory. Posiadają dodatkowe taśmy i pasy stabilizujące (ryc.1). Ortezy te stosowane były u dzieci z m.p.dz. przed 20-30 laty, ale okazało się, że nie są skuteczne, a dzieci rezygnują z ich noszenia, gdyż zwiększają one wydatek...

Spastyczność w schorzeniach neurologicznych

Autor: Zdrowie w Krakowie Dodano: Kategoria: Ortopedia Spastyczność jest stanem nadmiernego napięcia mięśni związanego z ich nieprawidłową reakcją na bodźce, które w zależności od przyczyny, czasu trwania i rodzaju schorzenia, może przybierać różne postaci. Prowadzi do przykurczów i osłabienia mięśni, a w konsekwencji do ograniczenia ruchów. Występuje przy różnego rodzaju schorzeniach Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN). Przyczyną spastyczności może być uszkodzenie części mózgu i rdzenia kręgowego, które są odpowiedzialne za odruchy warunkowe, przy czym obraz kliniczny schorzenia w mniejszym stopniu zależy od charakteru i przyczyny uszkodzenia, a w znacznie większym stopniu od jego lokalizacji i rozległości. Cały artykuł czytaj w:...

Pompa baklofenowa w leczeniu ciężkiej spastyczności u dzieci

Autor: Stowarzyszenie Dodano: Kategoria: Ortopedia Spastyczność jest zaburzeniem ruchowym. Objawia się zwiększonym napięciem mięśniowym lub sztywnością mięśni. Prowadzi do przykurczów, zwłaszcza rąk i nóg oraz do osłabienia mięśni, a w konsekwencji do ograniczenia ruchów. Występuje przy różnego rodzaju schorzeniach ośrodkowego układu nerwowego, których efektem są zaburzenia przesyłania sygnałów z układu nerwowego do mięśni. Dotkliwym problemem związanym ze spastycznością są trudności z samodzielnym poruszaniem się i wykonywanie podstawowych czynności życiowych, jak mycie się, jedzenie, ubieranie. Co więcej, przykurcze mięśni powodują dotkliwy ból. U dorosłych spastyczność może być spowodowana powikłaniami po przebytym udarze, pourazowym uszkodzeniu mózgu lub rdzenia kręgowego, występuje też u chorych na stwardnienie rozsiane. W przypadku dzieci najczęstszą przyczyną spastyczności jest mózgowe porażenie dziecięce (występuje u ok. 70-80 proc. dzieci z MPD), będące skutkiem nieprawidłowości w czasie ciąży lub powikłań podczas porodu. Niekiedy ma również podłoże genetyczne. Obecnie istnieje kilka możliwości leczenia nadmiernego napięcia mięśniowego: rehabilitacja m.in. fizykoterapia, terapia zajęciowa, protezy, usztywniacze i szyny, leczenie farmakologiczne ogólne, polegające na podawaniu doustnych leków antyspastycznych stosowanie miejscowo toksyny botulinowej (botoks), zabiegi chirurgiczne, mające na celu zmniejszenie skutków przykurczów mięśni. Jednak jedną z najnowszych metod leczenia spastyczności u dzieci z porażeniem mózgowym jest podawanie płynnego baklofenu (leku stosowanego dotąd jako preparaty doustne) za pomocą programowalnych pomp baklofenowych (ITB Therapy – ang. Intrathecal Baclofen Therapy). Urządzenie to doprowadza leki antyspastyczne bezpośrednio do kanału kręgowego w dawkach sto razy mniejszych, niż w formie doustnej. Wadą leczenia farmakologicznego ogólnego jest bowiem to, że leki działają na wszystkie grupy mięśni, również na te nie dotknięte schorzeniem oraz powodują sedację (senność) i ogólne osłabienie. Leki doustne nie przynoszą też poprawy w przypadku spastyczności górnych kończyn. Dzięki zmniejszeniu...

Co to jest spastyczność?

Autor: Stowarzyszenie Dodano: 2009-05-15 Kategoria: Ortopedia Czym jest spastyczność? Spastyczność to stan wywołujący sztywność i napięcie mięśni, zwłaszcza rąk i nóg, powodujący ich szarpany i niekontrolowany ruch. Spastyczność ma różne nasilenie i przybiera u każdego inną postać. Co powoduje spastyczność? Spastyczność wynika ze schorzenia albo urazu centralnego układu nerwowego. W następstwie urazu mózgu lub rdzenia kręgowego, porażenia mózgowego, stwardnienia rozsianego lub udaru, mózg może nie być w stanie wysyłać i otrzymywać sygnałów ważnych dla wytworzenia równego i kontrolowanego ruchu. Jakie wyzwania może nieść ze sobą spastyczność? Spastyczność może być bardzo bolesna i może wpływać na funkcjonowanie lub komfort jednostki. Codzienne czynności takie jak chodzenie, jedzenie, ubieranie lub kąpiel mogą stać się dla osób ze spastycznością i ich opiekunów czasochłonne i trudne. Jeśli spastyczność długotrwale ogranicza ruch, mogą pojawić się dodatkowe problemy zdrowotne takie jak sztywność stawów, odleżyny czy zapalenie płuc. Jakie są możliwości leczenia? Pacjent wraz z lekarzem mogą opracować program składający się z różnych form leczenia w zależności od stopnia spastyczności: terapii fizycznej i zajęciowej, leków doustnych, zastrzyków w dotknięte spastycznością mięśnie, terapii z użyciem pompy baklofenowej, chirurgii ortopedycznej i neurochirurgii. Nie wszystkie te rodzaje leczenia są dla każdego odpowiednie, dlatego ważna jest współpraca z lekarzem, by dokładnie określić, który rodzaj najlepiej umożliwi osiągnięcie wyznaczonych celów. Co w przypadku, gdy nie leczy się spastyczności? Spastyczność nie zawsze wymaga leczenia. Zwiększenie napięcia mięśni może być czasem korzystne i powodować lepszy ruch oraz większą siłę. Jednakże, jeśli zakłóca komfort lub funkcjonowanie, może wymagać leczenia. Nieleczona spastyczność może prowadzić do poważnych problemów ortopedycznych takich jak przykurcze mięśni lub ich trwałe skrócenie, co może utrudnić lub uniemożliwić ruch stawów. Operacja ortopedyczna może...

Leczenie ortopedyczne w mózgowym porażeniu dziecięcym

Autor: dr med. Szymon Pietrzak Dodano: 2009-05-15 Kategoria: Ortopedia Mózgowe porażenie dziecięce jest zespołem objawów wynikających z uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, znajdującego się we wczesnym stadium rozwoju. Uszkodzenia te mają charakter niepostępujący, natomiast ich skutki obserwowane pod postacią niedowładów, porażeń, zaburzeń czynności ruchowych i wynikających z nich deformacji układu kostno-szkieletowego mogą zmieniać się (tzn. najczęściej niestety nasilać) wraz z wiekiem dziecka. Interdyscyplinarność metod leczenia mózgowego porażenia dziecięcego Każdy, kto miał do czynienia z chorymi z mózgowym porażeniem dziecięcym, wie, jak różnorodne mogą być postaci niedowładów czy porażeń (spastyczne, dystoniczne, móżdżkowe, wiotkie, mieszane itd.) oraz, że różna może być rozległość tych zaburzeń (od porażeń połowiczych, przez porażenia z przewagą kończyn dolnych, porażenia czterokończynowe, aż do zajęcia całego ciała, tzn. do sytuacji, w których chory nie kontroluje ruchów bądź ustawienia głowi ani tułowia). Metody leczenia operacyjnego deformacji układu mięśniowo-szkieletowego u dzieci z niedowładami w przebiegu mózgowego porażenia dziecięcego zmieniały się wraz z rozwojem technik operacyjnych w ortopedii oraz zdobywanymi przez lata nowymi doświadczeniami. Ewolucja filozofii postępowania ortopedycznego w tej dziedzinie obejmuje również ustalanie wskazań do interwencji chirurgicznej oraz zrozumienie konieczności interdyscyplinarnej współpracy z innymi specjalnościami lekarskimi, przede wszystkim zespołem rehabilitacyjnym oraz rodzicami i/lub opiekunami dziecka. Mózgowe porażenie dziecięce wymaga współpracy specjalistów z wielu dziedzin, począwszy od położnika, przez neonatologa, neurologa dziecięcego, pediatrę, lekarza rehabilitacji medycznej, fizjoterapeutę, terapeutę zajęciowego, ortopedę, niekiedy logopedę czy psychologa. W centrum zainteresowania wszystkich jest oczywiście chory, lecz bezwzględnie musi w całym procesie leczenia chorego brać udział świadomy rodzic bądź opiekun. Świadomy tego, że leczenie jest wielodyscyplinarne, a poszczególni specjaliści z różnych dziedzin powinni ze sobą współpracować. Leczenie zawsze musi być prowadzone w sposób ciągły i systematyczny (zwłaszcza...

Jak zapobiegać na co dzień przykurczom stawów u dziecka z porażeniem mózgowym

Autor: dr med. Szymon Pietrzak Klinika Ortopedii, Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej CMKP SPSK im. prof. A. Grucy, ul. Konarskiego 13, 05-400 Otwock Dodano: 2009-05-15 Kategoria: Ortopedia W przebiegu mózgowego porażenia dziecięcego, a zwłaszcza w przypadkach, gdy mamy do czynienia z jego spastyczną postacią, należy się liczyć z ryzykiem rozwoju przykurczów w stawach, zarówno kończyn górnych i dolnych. Zniekształcenia te mogą mieć różny charakter: 1. Deformacji o charakterze dynamicznym – wynikają ze wzmożonego napięcia mięśni otaczających staw, które utrudniają wykonywanie ruchów w pełnym zakresie i/lub ustawiają daną część kończyny w pewnej określonej pozycji. Ponieważ ograniczenia wynikają tylko z nieprawidłowego napięcia mięśni, po jego pokonaniu możemy skorygować ustawienie stawu i wykonywać ruchy, w pełnym lub nieznacznie ograniczonym zakresie. 2. Deformacji o charakterze strukturalnym – wynikają już nie tylko z nieprawidłowego napięcia mięśni rozpiętych ponad konkretnym stawem, ale też z ich anatomicznego, czyli strukturalnego skrócenia. Zmniejszenie samego napięcia mięśniowego, niezależnie od sposobu, w jaki się to wykonuje (np. leki, botulina), nie pozwoli w takim przypadku na pełen ruch w stawie, bądź nie skoryguje powstałego przykurczu, ponieważ skrócone struktury anatomiczne nie pozwolą na ruch. Początkowo zmiany te dotyczą tylko mięśni i ścięgien poruszających danym stawem lub częścią kończyny, z czasem – wtórnie – dochodzi również do zaciśnięcia, pogrubienia i „zbliznowacenia” torebek stawowych i wiązadeł w stawie, co oczywiście dalej pogłębia przykurcz. W kolejnym etapie wszystko zaczyna się jeszcze dalej komplikować, zniekształceniom mogą ulegać kości wraz z powierzchniami stawowymi. Może dojść nawet do zwichnięć w stawach, rozwijają się tam bardzo szybko zmiany zwyrodnieniowe, co staje się źródłem silnych dolegliwości bólowych i znacznie pogarsza komfort życia chorego. Tego typu zaawansowane zniekształcenia wymagają najczęściej leczenia operacyjnego....