Kopalnia wiedzy

Radzenie sobie ze stresem rodziców dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym

Autor: psycholog Anna Dąbrowska, pracownik naukowy Wydziału Rehabilitacji Akademii Wychowania Fizycznego J. Piłsudskiego w Warszawie Dodano:  2010-05-19 Kategoria: Psychologia Radzenie sobie ze stresem rodziców dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym Sprawowanie opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym jest długoterminowym procesem, w którym zachodzi wiele zmian związanych z samym dzieckiem, rodzicami oraz dostępnymi i zmieniającymi się w czasie zasobami. Jednym z czynników warunkujących dobrą adaptację rodziców jest radzenie sobie ze stresem. Można je definiować jako podejmowanie określonych czynności intelektualnych oraz odpowiednich działań mających na celu opanowanie zaistniałych wymagań ocenianych przez osobę jako obciążające lub przekraczające jej aktualne możliwości zaradcze (Lazarus i Folkman, 1987). Istnieje wiele klasyfikacji sposobów radzenia sobie ze stresem. Jedna z nich uwzględnia dwa rodzaje strategii: zorientowane na problem i zorientowane na emocje (Wrześniewski, 1996). Strategia radzenia sobie ze stresem zorientowana na problem Do strategii zorientowanych na problem zalicza się: konfrontację, czyli podjęcie aktywnego działania, np. „robiłem coś, o czym nie wiedziałem, czy to coś da, ale przynajmniej coś robiłem” (prezentowane stwierdzenia zaczerpnięto z Ways of Coping Questionnaire, za: Wrześniewski, 1996, s. 49-50) oraz planowe rozwiązanie problemu, rozumiane jako zaplanowanie i podjęcie konkretnych kroków w celu rozwiązania problemu, np. „zrobiłem plan działania i zgodnie z nim postępowałem”. Strategia radzenia sobie ze stresem zorientowana na emocje Do strategii zorientowanych na emocje zalicza się: (a) dystansowanie się, które oznacza poznawcze reakcje mające na celu obronne odsunięcie się od problemu, np. „starałem się nie myśleć o całej sprawie”; (b) unikanie / ucieczkę, czyli odseparowanie się od źródła stresu, np. w stosowanie używek, sport, fantazjowanie itp.; (c) samoobwinianie, polegające na przypisywaniu sobie winy za pojawienie się problemu, np. „krytykowałem siebie i obwiniałem siebie”; (d) samokontrolę,...

Postawy rodziców wobec niepełnosprawności dziecka

Autor: psycholog Anna Dąbrowska, pracownik naukowy Wydziału Rehabilitacji Akademii Wychowania Fizycznego J. Piłsudskiego w Warszawie Dodano:  2010-05-19 Kategoria: Psychologia Kolejną sprawą związaną ze stresem, którą również należy zasygnalizować jest ocena trudnych sytuacji życiowych, jakich dokonuje każdy z nas. Według R. Lazarusa (1986) sytuacje stresowe możemy traktować jako: wyzwanie, krzywdę lub zagrożenie. Każda z tych postaw wobec stresu łączy się z innymi przeżyciami oraz sposobami radzenia sobie. I. Obuchowska i K. Krawczyński (1991) zastosowali teorię Lazarusa do wyjaśnienia sposobów zmagania się z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Stwierdzili, że zależą one w dużej mierze od tego, w jaki sposób rodzice traktują niepełnosprawność dziecka, a zatem czy jako wyzwanie, krzywdę lub zagrożenie. Niepełnosprawność dziecka wyzwaniem dla rodzica Traktowanie niepełnosprawności dziecka jako wyzwania polega na podejmowaniu działań zmierzających do poprawy jakości życia dziecka i rodziny. Postępowanie tych rodziców skupia się na dokonaniu dokładnej analizy sytuacji, zrozumienia jej oraz rozpoznaniu zasobów, którymi rodzice już dysponują i poszukiwaniu tych, które posłużą pomocą. Rodzice poszukują informacji na temat stanu dziecka, metod terapii, stają się członkami grup samopomocy, stowarzyszeń, fundacji i współpracują ze specjalistami. Istotne jest to, że dość szybko przestają zadawać sobie pytanie „dlaczego nas to spotkało”, a koncentrują się na tym, co mogą zrobić, by pomóc dziecku i sobie. Nie koncentrują się wyłącznie na zaburzeniu, lecz na potrzebach dziecka, jego indywidualności i wzajemnych relacjach z nim. Angażując się w sprawy dziecka i wspierając je w trudnych momentach, oddziałują pozytywnie na jego rozwój psychiczny. Dobrze znają jego możliwości, co pozwala im na stawianie mu wymagań adekwatnych do jego stanu zdrowia i poziomu rozwoju. Pozwalają dziecku dokonywać wyborów i wyzwalają w nim umiejętność podejmowania decyzji. Starają się...

Stres u rodziców dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym

Autor: psycholog Anna Dąbrowska, pracownik naukowy Wydziału Rehabilitacji Akademii Wychowania Fizycznego J. Piłsudskiego w Warszawie Dodano: 2010-05-19 Kategoria: Psychologia Otrzymanie informacji o zaburzeniu w rozwoju dziecka, poważnie wpływa na funkcjonowanie całej rodziny. Staje ona wobec licznych wyzwań, a na drodze przystosowania się do nowej sytuacji mnożą się trudności. Diagnoza mózgowego porażenia dziecięcego wprowadza w życie rodziców lęk i poczucie nieprzewidywalności. Często odczuwają oni dezorientację, a brak wsparcia po uzyskaniu diagnozy, opóźnienia w jej przekazywaniu, osamotnienie, poszukiwanie informacji i pomocy na własną rękę, bardzo ich położenie komplikują. Postępy medyczne i technologiczne, obecnie w coraz większym stopniu są w stanie poprawiać jakość życia dzieci z porażeniem mózgowym, jednak nie są w stanie ograniczyć doświadczanego przez rodziców stresu, mogą wręcz stanowić dodatkowe jego źródło z powodu zbyt wysokich kosztów lub ograniczeń w dostępie do nich. Nawet, gdy rodzice robią wszystko, co w ich mocy, często kosztem własnych potrzeb, to jednak ciągle odczuwają niedosyt, że można zdziałać więcej dla dobra ich dziecka. Pełnienie roli rodzica dziecka z porażeniem mózgowym, to ciągłe wyzwania, a sprostanie im są w stanie docenić tylko sami rodzice i ich dzieci. Bycie rodzicem dziecka z dysfunkcjami, to także satysfakcja i duma z dziecka i siebie jako mamy i taty, mimo permanentnie doświadczanego stresu. Stres rodzicielski Stres rodzicielski, bowiem o nim mowa, to zjawisko związane z kanonami bycia rodzicem, a polega on na tym, iż wymagania związane z opieką nad dzieckiem przekraczają zasoby rodziców i wpływają na ich samopoczucie. Stres rodzicielski występuje u wszystkich rodziców, a więc zarówno u tych, którzy posiadają dzieci z problemami zdrowotnymi oraz rozwojowymi, jak i rodziców dzieci rozwijających się prawidłowo. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że...

Nasze sprawy – problemy dzieci, młodych dorosłych osób niepełnosprawnych i ich rodzin, a działalność organizacji pozarządowych

Autor: dr Barbara Sińczuk, Prezes Stowarzyszenia Ożarowska w Warszawie Dodano: 2010-05-28 Kategoria: Polityka społeczna Prezentacja zwraca uwagę na najważniejsze problemy w opiece nad dziećmi i osobami dorosłymi niepełnosprawnymi w Polsce, trudności z jakimi borykają się ich rodziny oraz na udział organizacji pozarządowych i ich rolę w tworzeniu rozwiązań przeciwdziałających wykluczeniu społecznemu tej grupy Polaków. Chociaż przez ostatnie 20 lat nastąpiły dla Polaków z niepełnosprawnościami duże, pozytywne zmiany to jednak nadal są oni dyskryminowani w wielu sferach życia. Podstawowym powodem marginalizacji tej grupy społecznej jest brak rozwiązań systemowych, które obejmowałyby cały obszar spraw dotyczących osób niepełnosprawnych w Polsce. Leczenie dzieci jest nadal oparte na nienowoczesnym modelu medycznym, w którym dziecko niepełnosprawne traktowane jest jako pacjent, tzn. bierny obiekt poddawany leczeniu w placówkach służby zdrowia. Leczenie jest okresowe, turnusowe, zwykle bez planu krótko i długofalowego. Często zmusza rodziców do tzw. turystyki leczniczej po kraju, od specjalisty do specjalisty i korzystania z gabinetów prywatnych. Nowoczesna koncepcja rehabilitacji wykracza poza tradycyjne traktowanie niepełnosprawności jako choroby, która jest leczona przez profesjonalistów. Zakłada aktywny udział osoby niepełnosprawnej w procesie usprawniania, która wskazuje jakie są jej potrzeby i decyduje o swoim losie. Zawiera planowe działania z określonymi celami krótko i długoterminowymi, obejmuje sfery aktywności dziecka i jego uczestnictwo w życiu społecznym i jest prowadzona przez wielodyscyplinarny zespół. W zakresie edukacji jest również wiele do zrobienia. W Polsce, w żłobkach i przedszkolach jest tylko 1% dzieci w miastach i 0.5 % na wsi, podczas gdy np. w Finlandii 85 %. Tylko 30 % szkół ma zniesione bariery architektoniczne. Co roku, coraz więcej dzieci znajduje miejsce w szkołach integracyjnych, ale pod względem merytorycznym nauka, rehabilitacja, opieka specjalistyczna i...

Rehabilitacja dzieci spastycznych z mózgowym porażeniem dziecięcym – stan rozwiązań systemowych w zakresie opieki medycznej nad dzieckiem z MPD

Autor: Alicja Fąfara-Leś, Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie Oddział Neurochirurgii Dodano: Kategoria: Rehabilitacja Prezentacja nt. Rehabilitacji dzieci spastycznych z mózgowym porażeniem dziecięcym – stan rozwiązań systemowych w zakresie opieki medycznej nad dzieckiem z MPD. autor Alicja Fąfara-Leś z Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie Oddział Neurochirurgii pt. zobacz...

Sprzęt rehabilitacyjny

Autor: Stowarzyszenie Dodano: Kategoria: Rehabilitacja Wykaz producentów sprzętu rehabilitacyjnego znajdziecie Państwo na stronie:...

Zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze

Autor: Stowarzyszenie Dodano: Kategoria: Prawa osób niepełnosprawnych Zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze Dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z art. 35a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. z 2008 r. Dz. U. Nr 14 poz. 92) pobierz plik do zadań powiatu należy m. in. dofinansowanie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów. Szczegółowe uregulowania znajdują się w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 96, poz. 861 z późn. zm.). pobierz plik Więcej informacji na ten temat znajdziecie Państwo na stronie:...

Turnusy rehabilitacyjne

Autor: Stowarzyszenie Dodano: Kategoria: Prawa osób niepełnosprawnych Korzystanie z turnusów rehabilitacyjnych Z turnusów rehabilitacyjnych mogą korzystać wszystkie osoby niepełnosprawne, tj. te, które posiadają ważne orzeczenie: 1. o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2. o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów lub 3. o niepełnosprawności, wydane przez ukończeniem 16 roku życia. Warunki przyznania dofinansowania organizatorowi turnusu określone zostały w rozporządzeniu w sprawie turnusów rehabilitacyjnych. pobierz plik Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronie:...

Orzeczenie o niepełnosprawności

Autor: Stowarzyszenie Dodano: Kategoria: Prawa osób niepełnosprawnych Orzecznictwo o stopniu niepełnosprawności do celów pozarentowych Głównymi aktami prawnymi przy orzekaniu niepełnosprawności są: 1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych pobierz plik 2. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 roku w sprawie zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności pobierz plik 3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia. pobierz plik Więcej informacji na ten temat znajduje się na stronach: www.warszawaorzekanie.pl...

Wykaz ważniejszych ustaw

Autor: Stowarzyszenie Dodano: Kategoria: Prawa osób niepełnosprawnych Teksty ważniejszych ustaw 1. Ustawa Konstytucja RP zobacz ustawę 2. Ustawa kodeks pracy zobacz ustawę 3.Ustawa kodeks rodzinny i opiekuńczy zobacz ustawę 4. Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zobacz ustawę 5. Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej zobacz ustawę 6. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zobacz ustawę 7. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego na wypadek choroby i macierzyństwa zobacz ustawę 8. Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych zobacz ustawę 9. Ustawa z dnia 30 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zobacz ustawę 10. Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych zobacz ustawę 11. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. prawo o stowarzyszeniach zobacz ustawę 12. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach zobacz ustawę 13. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zobacz ustawę 14. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o wolontariacie zobacz ustawę 15. UCHWAŁA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 1 sierpnia 1997 r. Karta Praw Osób Niepełnosprawnych zobacz ustawę 16. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zobacz...

Stosowanie ortez i aparatów ortopedycznych w leczeniu dziecięcego porażenia mózgowego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela, Lek.Med.Rafał Piasek, Kliniczny Oddział Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej, z pododdziałem wczesnej rehabilitacji narządu ruchu u dzieci Szpital Wojewódzki nr 2 w Rzeszowie Dodano: 2009-04-29   Kategoria: Ortopedia Już za czasów Hipokratesa opisywano stosowanie ortez jako unieruchomienie i odciążenie złamań. Ambrose Pare (1510 -90) wydał książkę o ortezach, protezach i innych urządzeniach pomocniczych, zajmował się również modyfikacją obuwia na stopy końsko szpotawe. Nicholas Andre w połowie 18 wieku zajmował się korekcjami deformacji u dzieci używając do tego ortez. W kolejnych stuleciach ortezy stanowiły narzędzie tzw. ”nastawiaczy kości” Jednym z nich był Hugo Owen Thomas (1834-91), który skonstruował wiele ortez i protez używanych do dziś. Dopiero Winthrop Morgan Phelps, lekarz praktykujący w pierwszej połowie 20 wieku w Yale i Baltimore, zajął się dziećmi z m.p.dz, i choć był chirurgiem, proponował jako pierwszy używanie metody kontrolowania deformacji przy pomocy zaopatrzenia ortopedycznego, takiego jak szelki czy klamry. Na początku 20 wieku ortezy wykonywano ze skóry i metalu, co powodowało, że były ciężkie i niewygodne. Plastik wyprodukowano po II wojnie światowej, ale dopiero w latach 70-tych użyto go do wykonywania ortez i aparatów ortopedycznych. Obecnie do produkcji ortez wykorzystuje się włókna węglowe, które są materiałem maksymalnie lekkim. Nazwy ortez tworzone są od pierwszych liter nazw stawów, które te ortezy obejmują. I tak HKAFO (hip-knee-ankle-foot-orthosis) zabezpiecza wszystkie stawy kończyny dolnej. W praktyce ortezy typu HKAFO są traktowane i wykorzystywane jako pionizatory. Posiadają dodatkowe taśmy i pasy stabilizujące (ryc.1). Ortezy te stosowane były u dzieci z m.p.dz. przed 20-30 laty, ale okazało się, że nie są skuteczne, a dzieci rezygnują z ich noszenia, gdyż zwiększają one wydatek...

Spastyczność w schorzeniach neurologicznych

Autor: Zdrowie w Krakowie Dodano: Kategoria: Ortopedia Spastyczność jest stanem nadmiernego napięcia mięśni związanego z ich nieprawidłową reakcją na bodźce, które w zależności od przyczyny, czasu trwania i rodzaju schorzenia, może przybierać różne postaci. Prowadzi do przykurczów i osłabienia mięśni, a w konsekwencji do ograniczenia ruchów. Występuje przy różnego rodzaju schorzeniach Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN). Przyczyną spastyczności może być uszkodzenie części mózgu i rdzenia kręgowego, które są odpowiedzialne za odruchy warunkowe, przy czym obraz kliniczny schorzenia w mniejszym stopniu zależy od charakteru i przyczyny uszkodzenia, a w znacznie większym stopniu od jego lokalizacji i rozległości. Cały artykuł czytaj w:...

Pompa baklofenowa w leczeniu ciężkiej spastyczności u dzieci

Autor: Stowarzyszenie Dodano: Kategoria: Ortopedia Spastyczność jest zaburzeniem ruchowym. Objawia się zwiększonym napięciem mięśniowym lub sztywnością mięśni. Prowadzi do przykurczów, zwłaszcza rąk i nóg oraz do osłabienia mięśni, a w konsekwencji do ograniczenia ruchów. Występuje przy różnego rodzaju schorzeniach ośrodkowego układu nerwowego, których efektem są zaburzenia przesyłania sygnałów z układu nerwowego do mięśni. Dotkliwym problemem związanym ze spastycznością są trudności z samodzielnym poruszaniem się i wykonywanie podstawowych czynności życiowych, jak mycie się, jedzenie, ubieranie. Co więcej, przykurcze mięśni powodują dotkliwy ból. U dorosłych spastyczność może być spowodowana powikłaniami po przebytym udarze, pourazowym uszkodzeniu mózgu lub rdzenia kręgowego, występuje też u chorych na stwardnienie rozsiane. W przypadku dzieci najczęstszą przyczyną spastyczności jest mózgowe porażenie dziecięce (występuje u ok. 70-80 proc. dzieci z MPD), będące skutkiem nieprawidłowości w czasie ciąży lub powikłań podczas porodu. Niekiedy ma również podłoże genetyczne. Obecnie istnieje kilka możliwości leczenia nadmiernego napięcia mięśniowego: rehabilitacja m.in. fizykoterapia, terapia zajęciowa, protezy, usztywniacze i szyny, leczenie farmakologiczne ogólne, polegające na podawaniu doustnych leków antyspastycznych stosowanie miejscowo toksyny botulinowej (botoks), zabiegi chirurgiczne, mające na celu zmniejszenie skutków przykurczów mięśni. Jednak jedną z najnowszych metod leczenia spastyczności u dzieci z porażeniem mózgowym jest podawanie płynnego baklofenu (leku stosowanego dotąd jako preparaty doustne) za pomocą programowalnych pomp baklofenowych (ITB Therapy – ang. Intrathecal Baclofen Therapy). Urządzenie to doprowadza leki antyspastyczne bezpośrednio do kanału kręgowego w dawkach sto razy mniejszych, niż w formie doustnej. Wadą leczenia farmakologicznego ogólnego jest bowiem to, że leki działają na wszystkie grupy mięśni, również na te nie dotknięte schorzeniem oraz powodują sedację (senność) i ogólne osłabienie. Leki doustne nie przynoszą też poprawy w przypadku spastyczności górnych kończyn. Dzięki zmniejszeniu...

Co to jest spastyczność?

Autor: Stowarzyszenie Dodano: 2009-05-15 Kategoria: Ortopedia Czym jest spastyczność? Spastyczność to stan wywołujący sztywność i napięcie mięśni, zwłaszcza rąk i nóg, powodujący ich szarpany i niekontrolowany ruch. Spastyczność ma różne nasilenie i przybiera u każdego inną postać. Co powoduje spastyczność? Spastyczność wynika ze schorzenia albo urazu centralnego układu nerwowego. W następstwie urazu mózgu lub rdzenia kręgowego, porażenia mózgowego, stwardnienia rozsianego lub udaru, mózg może nie być w stanie wysyłać i otrzymywać sygnałów ważnych dla wytworzenia równego i kontrolowanego ruchu. Jakie wyzwania może nieść ze sobą spastyczność? Spastyczność może być bardzo bolesna i może wpływać na funkcjonowanie lub komfort jednostki. Codzienne czynności takie jak chodzenie, jedzenie, ubieranie lub kąpiel mogą stać się dla osób ze spastycznością i ich opiekunów czasochłonne i trudne. Jeśli spastyczność długotrwale ogranicza ruch, mogą pojawić się dodatkowe problemy zdrowotne takie jak sztywność stawów, odleżyny czy zapalenie płuc. Jakie są możliwości leczenia? Pacjent wraz z lekarzem mogą opracować program składający się z różnych form leczenia w zależności od stopnia spastyczności: terapii fizycznej i zajęciowej, leków doustnych, zastrzyków w dotknięte spastycznością mięśnie, terapii z użyciem pompy baklofenowej, chirurgii ortopedycznej i neurochirurgii. Nie wszystkie te rodzaje leczenia są dla każdego odpowiednie, dlatego ważna jest współpraca z lekarzem, by dokładnie określić, który rodzaj najlepiej umożliwi osiągnięcie wyznaczonych celów. Co w przypadku, gdy nie leczy się spastyczności? Spastyczność nie zawsze wymaga leczenia. Zwiększenie napięcia mięśni może być czasem korzystne i powodować lepszy ruch oraz większą siłę. Jednakże, jeśli zakłóca komfort lub funkcjonowanie, może wymagać leczenia. Nieleczona spastyczność może prowadzić do poważnych problemów ortopedycznych takich jak przykurcze mięśni lub ich trwałe skrócenie, co może utrudnić lub uniemożliwić ruch stawów. Operacja ortopedyczna może...

Leczenie ortopedyczne w mózgowym porażeniu dziecięcym

Autor: dr med. Szymon Pietrzak Dodano: 2009-05-15 Kategoria: Ortopedia Mózgowe porażenie dziecięce jest zespołem objawów wynikających z uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, znajdującego się we wczesnym stadium rozwoju. Uszkodzenia te mają charakter niepostępujący, natomiast ich skutki obserwowane pod postacią niedowładów, porażeń, zaburzeń czynności ruchowych i wynikających z nich deformacji układu kostno-szkieletowego mogą zmieniać się (tzn. najczęściej niestety nasilać) wraz z wiekiem dziecka. Interdyscyplinarność metod leczenia mózgowego porażenia dziecięcego Każdy, kto miał do czynienia z chorymi z mózgowym porażeniem dziecięcym, wie, jak różnorodne mogą być postaci niedowładów czy porażeń (spastyczne, dystoniczne, móżdżkowe, wiotkie, mieszane itd.) oraz, że różna może być rozległość tych zaburzeń (od porażeń połowiczych, przez porażenia z przewagą kończyn dolnych, porażenia czterokończynowe, aż do zajęcia całego ciała, tzn. do sytuacji, w których chory nie kontroluje ruchów bądź ustawienia głowi ani tułowia). Metody leczenia operacyjnego deformacji układu mięśniowo-szkieletowego u dzieci z niedowładami w przebiegu mózgowego porażenia dziecięcego zmieniały się wraz z rozwojem technik operacyjnych w ortopedii oraz zdobywanymi przez lata nowymi doświadczeniami. Ewolucja filozofii postępowania ortopedycznego w tej dziedzinie obejmuje również ustalanie wskazań do interwencji chirurgicznej oraz zrozumienie konieczności interdyscyplinarnej współpracy z innymi specjalnościami lekarskimi, przede wszystkim zespołem rehabilitacyjnym oraz rodzicami i/lub opiekunami dziecka. Mózgowe porażenie dziecięce wymaga współpracy specjalistów z wielu dziedzin, począwszy od położnika, przez neonatologa, neurologa dziecięcego, pediatrę, lekarza rehabilitacji medycznej, fizjoterapeutę, terapeutę zajęciowego, ortopedę, niekiedy logopedę czy psychologa. W centrum zainteresowania wszystkich jest oczywiście chory, lecz bezwzględnie musi w całym procesie leczenia chorego brać udział świadomy rodzic bądź opiekun. Świadomy tego, że leczenie jest wielodyscyplinarne, a poszczególni specjaliści z różnych dziedzin powinni ze sobą współpracować. Leczenie zawsze musi być prowadzone w sposób ciągły i systematyczny (zwłaszcza...

Jak zapobiegać na co dzień przykurczom stawów u dziecka z porażeniem mózgowym

Autor: dr med. Szymon Pietrzak Klinika Ortopedii, Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej CMKP SPSK im. prof. A. Grucy, ul. Konarskiego 13, 05-400 Otwock Dodano: 2009-05-15 Kategoria: Ortopedia W przebiegu mózgowego porażenia dziecięcego, a zwłaszcza w przypadkach, gdy mamy do czynienia z jego spastyczną postacią, należy się liczyć z ryzykiem rozwoju przykurczów w stawach, zarówno kończyn górnych i dolnych. Zniekształcenia te mogą mieć różny charakter: 1. Deformacji o charakterze dynamicznym – wynikają ze wzmożonego napięcia mięśni otaczających staw, które utrudniają wykonywanie ruchów w pełnym zakresie i/lub ustawiają daną część kończyny w pewnej określonej pozycji. Ponieważ ograniczenia wynikają tylko z nieprawidłowego napięcia mięśni, po jego pokonaniu możemy skorygować ustawienie stawu i wykonywać ruchy, w pełnym lub nieznacznie ograniczonym zakresie. 2. Deformacji o charakterze strukturalnym – wynikają już nie tylko z nieprawidłowego napięcia mięśni rozpiętych ponad konkretnym stawem, ale też z ich anatomicznego, czyli strukturalnego skrócenia. Zmniejszenie samego napięcia mięśniowego, niezależnie od sposobu, w jaki się to wykonuje (np. leki, botulina), nie pozwoli w takim przypadku na pełen ruch w stawie, bądź nie skoryguje powstałego przykurczu, ponieważ skrócone struktury anatomiczne nie pozwolą na ruch. Początkowo zmiany te dotyczą tylko mięśni i ścięgien poruszających danym stawem lub częścią kończyny, z czasem – wtórnie – dochodzi również do zaciśnięcia, pogrubienia i „zbliznowacenia” torebek stawowych i wiązadeł w stawie, co oczywiście dalej pogłębia przykurcz. W kolejnym etapie wszystko zaczyna się jeszcze dalej komplikować, zniekształceniom mogą ulegać kości wraz z powierzchniami stawowymi. Może dojść nawet do zwichnięć w stawach, rozwijają się tam bardzo szybko zmiany zwyrodnieniowe, co staje się źródłem silnych dolegliwości bólowych i znacznie pogarsza komfort życia chorego. Tego typu zaawansowane zniekształcenia wymagają najczęściej leczenia operacyjnego....

Lecznie mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela, Lek.Med.Rafał Piasek, Kliniczny Oddział Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej, z pododdziałem wczesnej rehabilitacji narządu ruchu u dzieci Szpital Wojewódzki nr 2 w Rzeszowie Dodano: 2009-04-29 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Tradycyjnie sposoby leczenia mózgowego porażenia dziecięcego podzielić można na bezoperacyjne i operacyjne. A.Leczenie bezoperacyjne 1. Metody rehabilitacyjne takie jak: metoda wzorców Glenna Domana i Carlo Delacato metoda integracji sensorycznej wg Jean Ayres metoda neurorozwojowa wg Bobathów metoda Vojty metoda neuromotorycznej terapii rozwojowej wg Rodolfo metoda terapii motorycznej według modelu francuskiego metoda ruchu rozwijającego wg Weroniki Sherbourne pedagogikę leczniczą wg Marii Montessori metoda nauczania kierowanego wg Andreasa Peto hipoterapia terapia z zastosowaniem sztuki medycznej program aktywności Christophera Knilla 2. Stosowanie a) leków doustnych i b) blokowania zakończeń nerwowo mięśniowych: a) benzodiazepiny – poprzez aktywację receptora GABAa (Receptory GABA to rodzaje receptorów błonowych, stanowiących tzw. kompleksy receptorowe.), zmniejsza się ilość odruchów monosynaptycznych (odruchy monosynaptyczne są przykładem odruchów bezwarunkowych, których realizacja odbywa się na poziomie rdzenia kręgowego, z wykorzystaniem tylko dwóch neuronów) i polisynaptycznych (odruchy polisynaptyczne są to odruchy rdzeniowe oraz odruchy z poziomu mózgowia. Receptor i efektor znajdują się wtedy w różnych narządach) baklofen – związek podobny strukturalnie do GABAb dantrolen – zwiększa uwalnianie jonów wapnia z komórek mięśniowych, co zmniejsza możliwość ponownej stymulacji mięśnia. klonidyna i tizanidyna– agoniści receptorów alfa2 adrenergicznych, zmniejszają ilość pobudzeń współczulnych tj. pochodzących z autonomicznie działającego układu nerwowego b) fenol powoduje denerwację poszczególnych mięśni tj. lokalne pozbawienie ich wpływu nerwu obwodowego toksyna botulinowa typu A – wstrzyknięta domięśniowo blokuje uwalnianie acetylocholiny w zakończeniach presynaptycznych tj. pomiędzy zakończeniem nerwu a mięśniem (Acetylocholina to organiczny związek chemiczny, który m.in. powoduje rozszerzenie...

Klasyfikacja mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Każda idealna klasyfikacja powinna być powtarzalna, czuła, specyficzna i mieć wartość prognostyczną. Zmieniający się w czasie obraz kliniczny oraz stan funkcjonalny chorych z m.p.dz. wynika ze swoistej ewolucji zaburzeń neurologicznych zachodzących u rosnącego dziecka. Utrudnia to przyjęcie właściwego podziału. Początkowe tendencje do klasyfikowania m.p.dz. z punktu widzenia neuroanatomopatologicznego ustępowały z czasem klasyfikacjom kliniczno –neurofizjologicznym obejmującym rodzaj patologii w mięśniach oraz rozkład topograficzny niedowładów. Współcześnie obserwowana jest tendencja do upraszczania klasyfikacji. Stosowane są dwie podstawowe klasyfikacje. Podział wg Ingrama z 1955r: 1.Obustronne porażenie kurczowe (diplegia) – (w stopniu -lekkim, umiarkowanym, ciężkim) niedowład kończyn dolnych niedowład 3 kończyn niedowład 4 kończyn 2. Porażenie połowicze ( hemiplegia) – (w stopniu – lekkim, umiarkowanym, ciężkim) lewostronne prawostronne 3.Obustronne porażenie połowicze ( hemiplegia bilateralis) 4.Zespół móżdżkowy 5.Zespół pozapiramidowy postać dystoniczna postać atetotyczna postać pląsawicza postać z częstymi zmianami napięcia mięśniowego 6.Postacie mieszane. Podział wg Hagberga (1984r): 1. Zespoły spastyczne: tetraplegia, diplegia, hemiplegia 2. Zespoły móżdżkowe: wrodzona ataksja 3. Zespoły dyskinetyczne: postacie atetotyczne ( choreoatetoza), postacie...

Diagnostyka mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce W celu uzyskania precyzyjnej diagnozy należy wziąć pod uwagę wyniki nowoczesnych badań neurodiagnostycznych. Wśród nich wyróżnia się: 1.techniki neuroobrazowania, dostarczające informacji o stanie anatomicznym Centralnego Układu Nerwowego, takie jak: ultrasonografia mózgu, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny 2.techniki neurofizjologiczne dostarczające informacji o czynności bioelektrycznej mózgu, takie jak: elektroencefalografia, wywołane pniowe potencjały słuchowe, wzrokowe oraz somatosensoryczne i elektromiograficzne. Ocena funkcjonalna dziecka z mpdJedną ze skal stosowanych do oceny funkcjonalnej jest GMFM (Gross Motor Function Measure), która składa się z badania kilku poziomów aktywności dziecka: pozycja leżąca i obroty – 17 funkcji ruchowych w pozycji leżącej na plecach, brzuchu oraz ruchów obrotowych siedzenie – ocena 20 funkcji wykonywanych w pozycji siedzącej czworakowanie i chodzenie na kolanach – ocena 14 funkcji wykonywanych w pozycji czworaczej pozycja stojąca – ocena 13 funkcji wykonywanych w pozycji klęku prostego i stojącej chodzenie, bieganie i skakanie – ocena 24 funkcji wykonywanych podczas chodzenia, wchodzenia po schodach, biegu i skoków GMFM jest skalą obiektywną, umożliwia ocenę zmian w funkcji dziecka oraz pozwala określić poziom rozwoju motorycznego dziecka . Bardziej przydatną klinicznie skalą jest Gross Motor Function Clasification System for Cerebral Palsy – subiektywna ocena możliwości funkcjonalnych dziecka Ocenia 5 poziomów lokomocyjnych: chodzenie bez ograniczeń funkcjonalnych chodzenie bez pomocy sprzętu ortopedycznego, ograniczenie poruszania się poza domem chodzenie przy pomocy sprzętu ortopedycznego samodzielność lokomocyjna przy użyciu sprzętu ortopedycznego ograniczona lokomocja nawet przy użyciu sprzętu ortopedycznego Oczywiście stosowanie tej skali jest dostosowane do wieku dzieci. Kolejnym narzędziem użytecznym do oceny patologii ruchu jest komputerowa analiza chodu. Analizuje ona ruchy kończyn i ich poszczególnych segmentów względem siebie...

Postacie mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Stopień dysfunkcji narządu ruchu zależy od rozległości organicznego uszkodzenia mózgu. Uszkodzenie może dotyczyć układu pozapiramidowego i piramidowego. Uszkodzenie układu pozapiramidowego dotyczy zwojów podstawy mózgu i prowadzi do powstania postaci dyskinetycznych m.p.dz. Postacie spastyczne m.p.dz. mogą być skojarzone z uszkodzeniami móżdżku. Uszkodzenie układu piramidowego prowadzi do: utraty kontroli ruchów dowolnych, co utrudnia lub uniemożliwia wykonywanie ruchów zamierzonych, dominacji prymitywnych wzorców ruchowych z przewagą ruchów i ustawień zgięciowych, nieprawidłowego napięcia mięśni: w 80% zwiększonego napięcia, w 10-20% obniżonego napięcia, lub zaburzonej siły i napięcia przeciwstawnych grup mięśniowych (dominacja zginaczy). Wynikiem braku hamującego wpływu jąder podstawy mózgu jest wydłużenie czasu trwania odruchów prymitywnych okresu noworodkowego, np.: odruchu chwytnego który u zdrowych dzieci zanika do 4 miesiąca życia czy odruchu Moro który powinien zanikać ok. 6 miesiąca życia oraz innych. Najczęstsze formy zaburzeń mięśniowych i patologicznych zachowań ruchowych to: spastyczność, atetoza, ataksja i sztywność. Spastyczność charakteryzuje się wzmożeniem odruchów mięśni na rozciąganie, zależne od jego szybkości oraz wygórowaniem odruchów ścięgnowych spowodowanych uszkodzeniem motoneuronów ponadrdzeniowych (komórek nerwowych sterujących ruchem, obecnych w mózgowiu) Objawami towarzyszącymi są: wygórowanie głębokich odruchów na rozciąganie, obecność odruchów patologicznych oraz kloniczna odpowiedź wzajemnie antagonistycznych mięśni na rozciąganie występujące w postaci stopo – lub rzepkotrząsu (tj w postaci cyklicznych drgawek mięśni kończyn) atetoza – ruchy mimowolne, nieregularne, powolne, które nasilają się podczas czynności zamierzonych, a zanikają podczas snu. Cechą charakterystyczną atetozy jest brak wygórowanych odruchów na rozciąganie oraz ich zmienność. Podłożem tych ruchów jest uszkodzenie jąder podstawy mózgu: ciała prążkowanego, gałki bladej i struktur korowych. ataksja jest objawem uszkodzenia móżdżku, charakteryzuje się brakiem ruchów dowolnych i...

Objawy mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Rozpoznanie m.p.dz. nastręcza duże trudności, tym większe im młodsze jest dziecko. Związane jest to z niedojrzałością Centralnego Układu Nerwowego i brakiem charakterystycznych objawów klinicznych schorzenia. Dla wczesnego rozpoznania m.p.dz. istotne znaczenie ma obserwacja dzieci z tzw. zagrożenia ciążowo–porodowego. Pierwsze objawy schorzenia mogą pochodzić z narządu ruchu, jak również z innych narządów lub układów. Pomocne w rozpoznaniu m.p.dz. są: błądzenie gałek ocznych, zez brak reakcji lub nadmierna reakcja na bodźce dźwiękowe zaburzenia czucia niepokój, zaburzenia snu trudności pielęgnacyjne przy ubieraniu, kąpieli tzw. „odgięciowe” ułożenie dziecka nadmiernie nasilony odruch ssania trudności w połykaniu trudności w karmieniu od pierwszego tygodnia życia. Do najwcześniejszych objawów ze strony narządu ruchu należą: reakcje kurczowe grup mięśniowych drżenie kończyn wyprostne odruchy mięśni karku i kręgosłupa (w skrajnych postaciach nawet tzw „opistotonus” – polegający na sztywnieniu kręgosłupa i wygięciu go łukowato ku tyłowi z głową odgiętą do tyłu) przywiedzeniowe ustawienie bioder, zgięciowe kolan, końskie stóp tj. krzyżowanie kończyn dolnych i ustawianie stóp w zgięciu podeszwowym przetrwanie poza określony czas odruchów fizjologicznych tj. zbyt długie utrzymywanie się odruchów typowych dla noworodka i niemowlęcia pojawienie się odruchów patologicznych klasyczna asymetria ułożenia tułowia i kończyn dolnych czynnościowa skolioza lędźwiowa (skolioza – skrzywienie kręgosłupa) kręcz szyi przykurcze przywiedzeniowo-rotacyjne barków tj. krzyżowanie kończyn górnych i ustawianie barków do wewnątrz przykurcz zgięciowy łokci, nadgarstków i palców rąk Ostateczne rozpoznanie m.p.dz. można ustalić dopiero pod koniec 1 roku życia, a nawet później, gdy objawy kliniczne są już utrwalone. Rozpoznanie nie jest kwestią jednorazowej wizyty u lekarza specjalisty a raczej rezultatem nawet kilkumiesięcznej obserwacji...

Przyczyny mózgowego porażenia dziecięcego

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Przyczyny m.p.dz. są zwykle wieloczynnikowe i trudno jest dokładnie określić w jakim okresie życia pojawiło się uszkodzenie. Mimo częstszego monitorowania płodu i wzrostu liczby cięć cesarskich wykonywanych ze względu na zagrożenie dziecka, częstość m.p.dz. nie zmniejszyła się i od lat wynosi od 1,0 do 3,3 a według niektórych do 5,2 na 1000 żywo urodzonych w Polsce noworodków. Obserwuje się natomiast zmniejszanie częstości występowania ciężkich postaci m.p.dz.Biorąc pod uwagę czas działania czynnika szkodliwego, można podzielić przyczyny uszkodzenia Centralnego Układu Nerwowego (CUN) na 3 grupy: Uszkodzenia wewnątrzmaciczne – przyczyną są infekcje i wady Centralnego Układu Nerwowego, uszkodzenia toksyczne, płodowy zespół alkoholowy, czynniki dziedziczne i genetyczne, defekty enzymatyczne (nieprawidłowości związane z przyswajaniem kwasu foliowego) i zaburzenia przemiany materii, uszkodzenia komórki jajowej i plemnika przez promieniowanie jonizujące, abberacje chromosomalne (zaburzenie polegające na zmianie struktury lub liczby chromosomów), embriopatie (zaburzenie rozwoju zarodka zachodzące między 3. a 8. tygodniem po zapłodnieniu )i fetopatie (zaburzenie rozwoju powstające w okresie płodowym, tj. po 8. tygodniu ciąży) związane z zakażeniami wirusowymi, bakteryjnymi i pierwotniakowymi, niedotlenieniem i niedokrwieniem, a ponadto konflikt serologiczny w zakresie czynnika Rh i grup głównych A,B,O, niedobory witamin, kwasu foliowego i mikroelementów oraz cukrzyca. Uszkodzenia okołoporodowe – stany niedotlenienia i niedokrwienia jako następstwo urazów mechanicznych i/lub biochemicznych w przebiegu porodu związane z bezdechem, anomaliami łożyska, tonicznym skurczem macicy, krwawienia około – i śródkomorowe towarzyszące wcześniactwu, narkoza. Uszkodzenia poporodowe – urazy głowy, zapalenie opon mózgowych, zatory i zakrzepy naczyń mózgowych, uszkodzenia polekowe, niskie stężenie cukru we krwi i mózgu, drgawki gorączkowe. Podnosi się również znaczenie degradacji i chemizacji środowiska, zmianę trybu...

Mózgowe porażenie dziecięce – wiadomości ogólne

Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Dodano: 2009-03-05 Kategoria: Mózgowe porażenie dziecięce Autor: Dr hab. n. med. Prof. UR Sławomir Snela Kliniczny Oddział Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej z Pododdziałem Wczesnej Rehabilitacji Narządu Ruchu u Dzieci Szpital Wojewódzki nr 2 w Rzeszowie. Dotychczas nie opracowano jednolitej definicji określającej mózgowe porażenie dziecięce. Spowodowane jest to ogromną różnorodnością objawów charakteryzujących to schorzenie. Próbując zdefiniować m.p.dz., można powiedzieć, iż jest to rodzaj zaburzeń Centralnego Układu Nerwowego (CUN). Wynikają one z niepostępującego uszkodzenia mózgu, który znajduje się w stadium rozwoju lub zaburzeń rozwojowych mózgu o wczesnym początku i przewlekłym przebiegu. Zaburzenia te prowadzą do powstania zmieniających się wraz z wiekiem nieprawidłowych czynności ruchowych i zaburzeń postawy – oraz uszkodzenia intelektu. Etymologia pojęcia dziecięce porażenie mózgowe Pierwszy kliniczny opis schorzenia dokonany został przez angielskiego ortopedę W.J.Little’a (1810-1894), który powiązał objawy uszkodzenia centralnego układu nerwowego (CUN) z zaburzeniami okołoporodowymi. Termin „zespół Little’a” stosowany był później do szerokiej gamy schorzeń o wrodzonym lub nabytym podłożu neurologicznym. Po raz pierwszy pojęcie m.p.dz. wprowadził w 1888r Osler, a kilka lat później w roku 1893 Freud opisał diplegię spastyczną jako postać m.p.dz. Definicja m.p.dz. sformułowana została przez Baxa w 1964r i określała m.p.dz. jako zaburzenie ruchu i postawy związane z uszkodzeniem lub zaburzeniem rozwojowym niedojrzałego mózgu. Współcześnie wiadomo, że m.p.dz. nie stanowi określonej, odrębnej jednostki chorobowej, lecz jest różnorodnym zespołem objawów chorobowych. Zaburzeniom ruchowym w m.p.dz. towarzyszą: napady padaczkowe (ok.35% pacjentów). zaburzenia słuchowe (ok.25% pacjentów). zaburzenia mowy (ok.50% pacjentów). zaburzenia widzenia (ok.50% pacjentów)-pierwotne i wtórne. niedorozwój umysłowy (ok.75% pacjentów) – przede wszystkim w postaciach spastycznych i hipotonicznych tj. z obniżonym napięciem mięśni, rzadziej w postaci dyskinetycznej tj....